Tình bằng hữu Việt – Nhật qua câu chuyện về bác sĩ Asaba.

2017-03-24 04:57:45

Cuối thế kỷ 19, Việt Nam bị Pháp xâm lược và trở thành thuộc địa của Pháp. Dưới ách cai trị của chế độ thực dân, người dân Việt Nam bị đàn áp tàn bạo, bị sưu cao, thuế nặng, bắt bớ trái phép, xử tử bằng máy chém, ngày ngày sống trong lo sợ. Trong điều kiện Việt Nam như vậy, có một người Việt Nam đã quyết tâm ra đi tìm đường cứu nước, người đó là Phan Bội Châu.

Sau khi biết về phong trào “Đông Du”, chính phủ Pháp làm áp lực với Nhật, đòi trục xuất du học sinh Việt Nam khiến khoảng 200 người phải tìm đường rời Nhật. Phan Bội Châu cố ở lại, tiền bạc cạn kiệt, thông qua một thành viên Đông Du, đành gửi lời nhờ bác sĩ Asaba giúp đỡ.

Thư đưa buổi sáng, buổi chiều bác sĩ Asaba đã hồi âm, kèm 1.700 yen (tính theo thời giá cuối thế kỷ 20 tương đương 200.000 USD). Bức thư gửi kèm rất thành thật, đơn giản: “Nhặt nhạnh trong nhà, chỉ còn thế, sau này nếu cần nữa, cứ viết thư đến, cần thêm sẽ có”.

Phan Bội Châu nhờ số tiền này mà trang trải chi phí ăn ở cho các thanh niên Đông Du còn nán lại Nhật và lại còn đủ để in Hải ngoại huyết thư, Trần Đông Phong truyện và Việt Nam Quốc sử khảo. Năm 1909 Phan Bội Châu tìm về Kofutsu tạ ơn trước khi bị trục xuất khỏi Nhật và lời hẹn ngày tái ngộ.

Sau khi bị trục xuất khỏi Nhật Bản, Phan Bội Châu trải qua những ngày tháng cực khổ lẫn trốn khỏi bàn tay thực dân Pháp. Ông lê gót khắp các vùng sơn ải như Hàng Châu, Hương Cảng, Thượng Hải và các vùng núi Quảng Tây, Vân Nam. Năm 1917, Phan Bội Châu bí mật quay lại Nhật Bản nhằm tìm gặp lại cố nhân, nhưng do bệnh tật bác sĩ Asaba đã qua đời năm 43 tuổi(1910) một năm sau khi chia tay Phan Bội Châu. Không gặp lại ân nhân, Phan Bội Châu thương tiếc không nguôi. Để tỏ lòng biết ơn vị ân nhân Phan Bội Châu đã quyết định lập bia “Cảm tạ”.


Việc dựng tấm bia báo ân này khá tốn kém, Phan Bội Châu không đủ sức cáng đáng. May nhờ sự đóng góp phần lớn công sức và tiền bạc của Dân làng Iwata với tất cả tấm lòng ngưỡng mộ công đức và tình bạn giữa Asaba Sakitaro với Phan Bội Châu đứng ra quyên góp thêm cho đủ, bia được dựng ở chùa Jorin-ji (常林寺, Thường Lâm tự) bên cạnh mộ của Bác sĩ Asaba.. “Tấm bia Cảm Tạ” được dựng lên vào thời điểm này (1918) là một tấm bia lớn bằng đá liền khối cao khoảng 2,25m, rộng 0,8m đặt trên bệ xi măng và có nhà bia trùm lên trên. Toàn bộ nhà bia và bia cao đến trên 3,5m, thật là một tấm bia to cao quá cỡ. Lòng bia khắc văn bia bằng chữ Hán, nội dung bia làm những lời cảm tạ sâu sắc của Phan Bội Châu đối với Bác sĩ Asaba.

Tấm bia này nay vẫn còn, thuộc làng Umeyama, thị trấn Fukuroi, tỉnh Shizuoka. Chúng ta có thể đi bộ đến viếng thăm mộ bác sĩ Asaba từ ga Fukuroi.

Tình bằng hữu giữa cụ Phan và bác sĩ Asaba là nguồn cảm hứng cho sự ra đời của bộ phim “Người cộng sự” (được chiếu trên truyền hình Việt Nam và Nhật Bản năm 2013), được hợp tác sản xuất từ Đài truyền hình Việt Nam và đài TBS Nhật Bản. Bộ phim không chỉ gói gọn trong 120 phút khô khan xung quanh những sự kiện lịch sử, mà nó còn thể hiện những giá trị của tình yêu thương, mối quan hệ hảo hữu sâu đậm giữa hai quốc gia, cụ thể hơn là tình bạn của Phan Bội Châu và Asaba Sakitaro, hai người đàn ông đại diện cho tình hữu hảo hai nước Việt-Nhật.


Nguồn Tổng Hợp từ cuốn sách “Phan Bội Châu niên Biểu” tác giả Phan Bội Châu.
Ảnh Blog Arasan ojisan